SPECJALNOŚĆ:

PEDAGOGIKA SPECJALNA Z INFORMATYKĄ
W KSZTAŁCENIU SPECJALNYM

Subspecjalności:

• oligofrenopedagogika (pedagogika osób z niepełnosprawnością intelektualną),
• surdopedagogika (pedagogika osób z wadą słuchu),
• pedagogika terapeutyczna (pedagogika osób z niepełnosprawnością ruchową i przewlekle chorych)

Organizacja praktyk

Podstawę prawną zasad organizacji praktyk pedagogicznych stanowi rozporządzenie MEN
z dnia 12 sierpnia 1997 r. w sprawie zakładów kształcenia nauczycieli (Dz. U. z 1997 r. Nr 104. poz. 664 z p. zm.) a podstawę ich realizacji - wiedza teoretyczna zdobywana przez słuchaczy
w oparciu o bloki przedmiotów kształcenia ogólnego, przedmioty podstawowe i kierunkowe.

Praktyki odbywają się w terminie określonym przez program studiów i są obowiązkowe dla każdego słuchacza.
Wyboru szkoły/placówki dokonuje słuchacz indywidualnie, bądź korzysta z propozycji  metodyka i kierownika praktyk. Nadzór nad wyborem konkretnej placówki sprawuje metodyk i kierownik praktyk.

Dokumentacja (skierowanie na praktykę, druk opinii, umowa, harmonogram praktyki opracowany przez metodyka prowadzącego przedmiot w ramach, którego odbywa się praktyka) na praktyki ciągłe wydawana jest przez kierownika praktyk na specjalnym szkoleniu poświęconym praktykom pedagogicznym. O przyjęciu na praktykę do wybranej placówki słuchacz  informuje pisemnym zgłoszeniem  (lista adresowa praktyk ciągłych),  w terminie wyznaczonym przez kierownika praktyk. Przed rozpoczęciem praktyki  upewnia się czy nie zaszły zmiany,  o których należy powiadomić kierownika praktyk.

Typy placówek

Terenem praktyk w zależności od subspecjalności są: szkoły podstawowe ogólnodostępne;  instytucje prowadzące działalność diagnostyczną i terapeutyczną dzieci z wadą słuchu, z niepełnosprawnością ruchową i przewlekle chorych, z niepełnosprawnością intelektualną; ośrodki wczesnej interwencji; szkoły i przedszkola integracyjne; szkoły i przedszkola specjalne; szkoły z klasami edukacyjno-terapeutycznymi i (lub zespołami) oddziałami rewalidacyjno-wychowawczymi; ośrodki szkolno-wychowawcze (w tym internaty) dla dzieci z niepełnosprawnością intelektualną, szkoły sanatoryjne; szpitalne (zespoły szkół specjalnych w zakładach opieki zdrowotnej); ośrodki dziennego pobytu dla osób niepełnosprawnych; ośrodki szkolno-wychowawcze dla dzieci z wadą słuchu; warsztaty terapii zajęciowej, świetlice terapeutyczne i in.

Ważne jest aby wybrane na praktyki instytucje i placówki w swych założeniach, rzeczywistych funkcjach i  zadaniach oraz związanych z nimi działaniach wyróżniały się spośród innych i były wzorem dla przyszłych pracujących z dziećmi niepełnosprawnymi nauczycieli - wychowawców.

Program praktyk pedagogicznych

I. Cele  i  założenia  praktyk  pedagogicznych

Praktyka  pedagogiczna  organizowana przez KN jest integralną częścią procesu kształcenia pedagogicznego kandydatów na nauczycieli szkolnictwa specjalnego. Daje ona słuchaczom możliwość  zapoznania  się  ze strukturą organizacyjną i pracą dydaktyczną placówek specjalnych. Weryfikuje wiedzę teoretyczną z działaniem praktycznym  przebiegającym w różnych warunkach i ulegającym stałym modyfikacjom. Umożliwia ponadto kształtowanie zainteresowań i postaw zawodowych słuchaczy. Kształtuje kompetencje i postawy twórcze  przyszłych pracowników/ nauczycieli.

II.  Zadania praktyk

1. Zdobywanie wiadomości i umiejętności zawodowych.
2. Kształtowanie odpowiedzialności zawodowej za własny rozwój.
3. Przestrzeganie zasad etyki zawodowej.

Ad. 1. Słuchacz powinien wykazać się następującymi umiejętnościami:

• poszukiwać, gromadzić i wykorzystywać w sposób zorganizowany wiedzę, wartości
  i umiejętności w realizacji zaplanowanych działań;
• współdziałać z różnymi placówkami, instytucjami i organizacjami mogącymi wspierać naszą działalność.

Ad. 2. Słuchacz powinien wykazać się następującymi umiejętnościami:

• dojść do samopoznania w zakresie własnego warsztatu pracy;
• dokonywać samooceny swojej praktyki zawodowej i własnych możliwości;
• praktykować samodoskonalenie i samokształcenie w zakresie rozwoju osobowości i zwiększania kompetencji zawodowych;
• pozyskiwać do współpracy w zakresie działań edukacyjnych i wychowawczych rodziców i opiekunów dzieci oraz instytucje i organizacje do tego powołane i mogące wspierać naszą działalność;
• twórczo korzystać z doświadczeń obserwowanych w placówkach organizujących praktyki pedagogiczne.

Ad. 3. Słuchacz powinien wykazać się następującymi umiejętnościami:

• przestrzegać i doskonalić odpowiednie wartości i postawy wynikające z pełnionej roli zawodowej;
• przestrzegać dyscypliny i higieny pracy.

III. Formy praktyki

a) Praktyki ciągłe

W toku edukacji słuchacze studiów dziennych zaliczają 10 tygodni / 240 godz. praktyk ciągłych.
Słuchacze studiów zaocznych zaliczają 7 tygodni / 180 godz. praktyk ciągłych.

Szczegółowe typy i rodzaje praktyk ciągłych określa - plan organizacyjny praktyk pedagogicznych.

Praktyki pedagogiczne ciągłe mają charakter próbnej pracy nauczycielskiej (w różnych  placówkach wyznaczonych dla danej subspecjalności) w szkole podstawowej, gimnazjum oraz placówkach oświatowo - wychowawczych szkolnictwa specjalnego.
Służą zweryfikowaniu i usystematyzowaniu wiadomości  i umiejętności zdobytych  w ramach przedmiotów specjalnościowych (dydaktyk, metodyk szczegółowych) i praktyk śródrocznych  oraz doskonaleniu  umiejętności dydaktyczno-wychowawczych  w warunkach szkolnych.
Kształtują podstawowe umiejętności pedagogiczne takie jak: spostrzeganie, rejestrowanie, przetwarzanie, ocenianie i konsekwentne działanie. Wpływają na rozwój osobowości, uczą twórczej postawy i refleksyjnego stosunku do własnych poczynań, kształtują  kulturę osobistą.

W czasie praktyki ciągłej słuchacze-praktykanci:

• obserwują lekcje/ zajęcia prowadzone przez nauczyciela - opiekuna;
• prowadzą samodzielnie lekcje/ zajęcia  przygotowane pod kierunkiem nauczycieli - opiekunów;
• pełnią obowiązki wychowawcze w zakresie zleconym im przez nauczycieli - opiekunów;
• obserwują zajęcia pozalekcyjne;
• przygotowują niezbędne środki dydaktyczne;
• biorą  czynny udział w ramach posiadanego czasu w przygotowaniu zajęć świetlicowych, imprez szkolnych i wycieczek organizowanych w czasie praktyki z udziałem nauczyciela - opiekuna;
• poznają strukturę organizacyjną oraz warunki pracy placówki/szkoły;
• zapoznają się z innymi formami pracy wskazanymi przez nauczyciela - opiekuna;
• zapoznają się z dokumentacją placówek/ szkół;
• uczestniczą  w posiedzeniach Rady Pedagogicznej (w części) i spotkaniach organizacji szkolnych.

b) Praktyki śródroczne (zajęcia szkolne)

Praktyka pedagogiczna wynikająca z metodyk szczegółowych.
Przebieg tego rodzaju praktyk pedagogicznych  jest ściśle zintegrowany z treścią przedmiotów bezpośrednio przygotowujących  słuchaczy do zawodu pedagoga specjalnego w obrębie poszczególnych subspecjalności.
Nauczyciele - metodycy są współorganizatorami tej formy praktyki w ramach prowadzonych zajęć z następujących przedmiotów:

edukacja wczesnoszkolna, metodyka pracy korekcyjno - kompensacyjnej, metodyka wychowania w ośrodku leczniczym, metodyka nauczania w szkole szpitalnej, metodyka  nauczania początkowego dzieci z wadą słuchu, metodyka nauczania wybranego przedmiotu w szkole specjalnej, metodyka nauczania zintegrowanego dzieci z lekką niepełnosprawnością  intelektualną, metodyka  nauczania i wychowania dzieci z głębszą niepełnosprawnością intelektualną, metodyka nauczania informatyki.

Zajęcia szkolne przewidziane dla słuchaczy są rozłożone równomiernie w ciągu całego okresu trwania zajęć zgodnie z opracowanym na cały semestr harmonogramem praktyk. Liczba godzin tego rodzaju praktyk, wypracowanych w warunkach szkolnych (dla  słuchaczy trybu dziennego i zaocznego) określona jest planem nauczania na dany rok dla każdej  subspecjalności.

Praktyka ma przygotować słuchaczy do praktyk ciągłych, a także do wymiany doświadczeń, dyskusji i aktywnego udziału w zajęciach.

W czasie praktyki śródrocznej (szkolnej) słuchacze:

• pod opieką nauczyciela metodyka obserwują/ hospitują  różne sfery przyszłej działalności zawodowej nauczycieli;
• pod opieką nauczyciela metodyka prowadzą zajęcia próbne w różnych klasach;
• przygotowują wymaganą dokumentację zleconą im przez metodyka, która zostaje przedłożona nauczycielowi - opiekunowi praktyk do akceptacji;
• przygotowują niezbędne środki dydaktyczne.

IV. Zakres praktyk

1. Zapoznanie się  ze specyfiką funkcjonowania placówki:
   • strukturą i organizacją placówki;
   • rodzajem świadczonych usług;
   • uczestnikami placówki pod kątem ich dysfunkcji psychologiczno-pedagogicznych;
   • potrzebami uczestników (oczekiwaniami podejmowanych wobec nich działań);
   • stopniem zaspakajania ich potrzeb przez działania podejmowane przez placówkę.
2. Zawarcie umowy/porozumienia z przedstawicielem placówki - dyrektorem,  nauczycielem - opiekunem, umożliwiających aktywne uczestnictwo we wszystkich podejmowanych  rodzajach działań.
3. Nawiązanie kontaktu z uczestnikami placówki.
4. Współdziałanie w rozpoznawaniu, zaspakajaniu i budzeniu potrzeb indywidualnych
   i społecznych uczniów/wychowanków placówek.
5. Zdobywanie doświadczeń w samodzielnym definiowaniu problemów pedagogicznych.
6. Poznanie warsztatu pracy nauczyciela, wychowawcy, terapeuty.
7. Zapoznanie się ze strukturą  konspektów, scenariuszy i opinii  realizowanych w szkole oraz tworzeniem, prowadzeniem i analizą dokumentacji pedagogicznej placówek.
8. Poznanie zasad współpracy z instytucjami rządowymi i pozarządowymi  w rejonie działania.
9. Zdobycie wiedzy o własnym funkcjonowaniu w kontakcie z nauczycielami/ specjalistami zatrudnionymi w wyznaczonych placówkach i przebywającymi w nich dziećmi.

V. Rodzaje praktyk

Szczegółowe typy i rodzaje praktyk ciągłych określa - plan/schemat organizacyjny praktyk pedagogicznych.

Kształcenie praktyczne słuchaczy  przebiega na trzech etapach:

1. Zapoznanie się z  placówkami ich strukturą i funkcjonowaniem.
2. Współuczestniczenie w realizacji zadań wyznaczonych szczegółowym programem praktyk poszczególnych subspecjalności.
3. Samodzielne projektowanie i realizacja zadań związanych z przyszłą profesją (wykonywaniem wybranego zawodu).

VI. Sylwetka absolwenta KN po odbyciu praktyk

Słuchacz:

• zna własne kompetencje do zawodu;
• zna miejsca przyszłej pracy zawodowej;
• rozpoznaje swoje mocne i słabe strony;
• prezentuje właściwą postawę zawodową;
• zna strukturę organizacyjną przyszłej pracy zawodowej;
• zna podstawową dokumentację przyszłego zawodu i sposób jej prowadzenia.

Słuchacz potrafi:

• planować swoje działania;
• prawidłowo diagnozować sytuacje zawodowe;
• trafnie określać cele podejmowanych zadań;
• stosować odpowiednie metody i formy pracy;
• współdziałać z innymi i tworzyć dobrą atmosferę pracy;
• analizować własne działania i w razie potrzeby dokonywać korekt;
• radzić sobie ze stresem;
• motywować innych do pożądanych działań;
• działać kreatywnie;
• stosować normy i zasady etyki zawodowej.